DOSSIER: Restitutie Koloniale Roofkunst

De afgelopen tijd is er veel in het nieuws geweest over restitutie. Een groot deel van de nieuwsberichten gaat over het al dan niet teruggeven van erfgoed uit voorheen koloniaal gebied. In een Frans Restitutierapport, tot stand gekomen op verzoek van de Franse president Macron, is advies uitgebracht om kunst van omstreden herkomst terug te geven aan de landen van oorsprong. Het rapport lijkt een katalysator te zijn voor het debat over restitutie van koloniale kunst. Juridisch gezien zijn de eigendomskwesties verjaard. Maar hoe gaan de musea en politiek reageren?

Hieronder hebben we het nieuws over dit onderwerp voor u op een rij gezet:

  • 7 december. Congo vraagt erfgoed terug bij heropening koloniaal museum in België. Het Afrikamuseum in Tervuren (Brussel) ligt na een grootschalige verbouwing van 74 miljoen onder vuur. Het museum toont onder andere de tijd van de kolonisering in Congo en de slavenhandel door België. Het museum heeft veel werk uit Congo in haar bezit, waarvan onduidelijk is bij welke werken sprake is van roofkunst. De president van Congo heeft laten weten dit erfgoed terug te willen. In reactie daarop zei de Belgische vicepremier en Minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo bij de opening van het museum dat teruggave van koloniaal cultureel erfgoed aan Afrikaanse overheden niet langer taboe is voor België. bron NRC
  • 29 november. Senegal en de Ivoorkust verzoeken Frankrijk tot teruggave van duizenden werken n.a.v. het Franse Restitutierapport. bron artnet
  • 26 november. Frankrijk geeft 26 koloniale erfstukken terug aan Benin. Op 24 oktober melde het NRC in een uitgebreid artikel dat het Nationale Museum van Benin zijn bronsschat terug wilde. Macron heeft hier gehoor aangegeven, een paar dagen na publicatie van het Restitutierapport. bronnen artnet en CNN
  • 23 november. OPINIE. Als Frankrijk de geroofde kunst uit Afrika teruggeeft, houdt kunsthistoricus Didier Rykner zijn hart vast. bron Trouw
  • 23 november. Openbaarmaking Frans Restitutierapport in opdracht van Macron. >>
  • 6 november. Native Americans hekelen Met’s tentoonstelling van inheemse objecten.
    Een Native Americans belangenbehartigingsgroep bekritiseert een tentoonstelling van inheemse voorwerpen in het Metropolitan Museum of Art. Zij beweert dat de voorwerpen niet bestempeld behoren te worden als kunstobjecten en dit ethische praktijken schendt omdat de voorwerpen onderdeel zijn van religieuze tradities. De belangenbehartigingsgroep stelt dat de voorwerpen enkel door roofkunst of smokkel kunnen zijn vergaard. bron The Art Newspaper
  • 24 oktober. Musea zitten in hun maag met koloniale roofkunst. Vier Nederlandse musea willen rekenschap afleggen over de herkomst van 440.000 van hun voorwerpen. De vraag is of er koloniale roofkunst bij zit. Het Tropenmuseum geeft aan de mogelijkheid te openen voor belanghebbenden om een claim in te dienen; onduidelijk is nog hoe dit zal geschieden. Zie NRC en Het Parool.
  • 24 oktober. De Mi’kmaq krijgen hun mantel terug. Inheemse bevolkingsgroepen, zoals de Mi’kmaq, in Canada willen graag hun erfgoed terug. Canada hoopt met een werkwijze te komen die als voorbeeld kan dienen voor andere landen, door vanuit de politiek inheemse groepen beter bij te staan bij restitutievraagstukken. Regelgeving is in de maak. bron NRC
  • 24 oktober. Overzichtsartikel. Nieuwe regels voor teruggeven koloniale kunst. bron NRC
  • 19 oktober. Nigeria krijgt de bronzen roofkunst enkel te leen door Engeland. bron NOS
  • Het NRC heeft een speciaal dossier Koloniale Roofkunst